Om deze website goed te laten functioneren, gebruiken wij cookies. Bekijk ons cookiebeleid
Beoordelingsmodellen maken met het ERK
Een goed beoordelingsmodel maken kost veel tijd. Ontwikkel het model bij voorkeur in overleg met collega's. Evalueer het na de eerste afname en stel het waar nodig nog bij. Dit zal de betrouwbaarheid van de beoordeling versterken. Een doordacht beoordelingsmodel kan sectiebreed worden ingevoerd. Specifieke inhoudelijke criteria worden dan per toets aangepast.
Het volgende stappenplan kan een sectie helpen bij het maken van een beoordelingsmodel gebaseerd op het ERK:
Stap 1: Wat heb je nodig?

a) Een lijst met ERK-beoordelingscriteria voor de betreffende vaardigheid: De sectie kan deze criteria halen uit de officiële vertaling van het ERK (Taalunie, 2008, hoofdstuk 9) of uit Taalprofielen, waarin ERK-descriptoren en beoordelingscriteria zijn uitgewerkt voor het Nederlandse onderwijs.
b) De toets waarop het beoordelingsmodel betrekking heeft.
Stap 2: Definieer de inhoudelijke criteria: wanneer is een leerling erin geslaagd de opdracht uit te voeren?

Bepaal welke inhoudelijke elementen je terug wilt zien in de prestatie van de leerling.
Bijvoorbeeld: Er moeten drie argumenten gegeven worden, er moet specifieke informatie gevraagd worden, er moet een klacht worden omschreven, etc.
Deze elementen moeten ontleend zijn aan de feitelijke toetsopgave.
Stap 3: Definieer de vormcriteria: op welke aspecten van taalgebruik ga je beoordelen?

Het ERK onderscheidt 13 criteria die relevant zijn voor de beoordeling (Taalunie, 2008, blz. 101-120;  zie ook 171-172). Taalprofielen heeft daaruit een selectie gemaakt, soms ook door twee categorieën samen te voegen. De gespreksvaardigheid, bijvoorbeeld, telt in Taalprofielen zes criteria, 'tekstkenmerken' genoemd: woordenschat en woordgebruik, grammaticale correctheid, interactie, vloeiendheid, coherentie en uitspraak.
Selecteer (uit het ERK of uit Taalprofielen) de criteria die voor de betreffende toets relevant zijn. Beperk je tot vijf of zes. 
Stap 4: Hoe zwaar moet elk criterium wegen?

Beslis welke weging je per criterium wilt toekennen. Het zal ook afhankelijk zijn van het ERK-niveau van de toets of je bijvoorbeeld meer of juist minder gewicht aan de inhoud en aan de formele aspecten van de taalprestatie wilt toekennen. Volgens het ERK neemt de foutentolerantie namelijk af naarmate de inhoudelijke competentie hoger wordt:

 Foutentolerantie.jpg
© G. Westhoff

Stap 5: Welke schaal hanteer je?

Beslis hoe je de schaalpunten gaat beschrijven: ga je gebruik maken van een normatieve, descriptieve of productschaal? (zie ook Toetsen en Beoordelen met het ERK, blz. 87-90).
Stap 6: Hoe scoort de leerling?

Ontwikkel een rubric: een tabel waarin de rijen de criteria weergeven die voor de beoordeling worden gebruikt, en de kolommen de waardering.
Omschrijf wanneer je 1, 2, 3 … punten of 'onvoldoende', 'matig', 'goed'…  toekent. Baseer deze omschrijving op de kenmerken van het niveau van de toets. Maak daarbij gebruik van positieve formuleringen. Bedenk wat de leerling moet kunnen om voldoende te scoren.
Stap 7: Gebruik de checklist

Leg het beoordelingsmodel naast de checklist opgenomen in Toetsen en Beoordelen met het ERK op blz. 100.
Stap 8: Hoe bevalt het beoordelingsmodel in de praktijk?

Gebruik het beoordelingsmodel enkele keren buiten een werkelijke toetssituatie samen met de collega's, om overeenstemming te bereiken over de inschatting van de niveaus en de waardering van de prestaties. Voer indien mogelijk ook een try-out met de leerlingen uit, zodat zij ook precies weten waarop ze worden beoordeeld.
Evalueer met de collega's, na de afname, hoe het beoordelingsmodel heeft gewerkt en of er bijstellingen nodig zijn.